İş sözleşmesi sona erdiğinde işçinin en çok merak ettiği iki alacak kıdem ve ihbar tazminatıdır. İkisi sıkça birlikte anılsa da şartları ve amaçları farklıdır.
Kıdem tazminatı işçinin aynı işverende geçirdiği süreyi ödüllendirir ve sözleşmenin nasıl sona erdiğine bağlıdır. İhbar tazminatı ise sözleşmeyi önceden haber vermeden (bildirim süresine uymadan) sona erdiren tarafın ödediği tazminattır. Bu yazıda 2026 itibarıyla her ikisinin şartlarını, hesaplanmasını ve izlenecek yolu anlatıyoruz.
Kıdem tazminatına kimler hak kazanır?
Kıdem tazminatı, 4857 sayılı İş Kanunu'nun yürürlüğe girmesine rağmen hâlâ yürürlükte tutulan 1475 sayılı Kanun'un 14. maddesine dayanır (4857 s. İK m.120). İki temel şart vardır.
1. Aynı işverende en az bir yıl çalışmış olmak. Tazminat her geçen tam yıl için ödenir; bir yıldan artan süreler de orantılı olarak hesaba katılır. Aynı işverene ait farklı işyerlerinde geçen süreler ve aralıklı çalışmalar birleştirilir (1475 s. K. m.14).
2. Sözleşmenin kanunda sayılan bir sebeple sona ermesi. Bu sebepler şunlardır:
- İşverenin feshi: İşveren sözleşmeyi feshederse işçi kıdem tazminatı alır. Tek istisna, işçinin ahlak ve iyiniyet kurallarına aykırı davranışı nedeniyle yapılan haklı fesihtir (4857 s. İK m.25/II). Örneğin hırsızlık, işverene sataşma veya izinsiz ardı ardına iki iş günü devamsızlık bu kapsamdadır. Hastalık veya zorlayıcı sebep gibi diğer haklı nedenlerle yapılan fesihlerde de kıdem tazminatı ödenir.
- İşçinin haklı nedenle feshi: İşçi, sağlık sebepleri, ücretinin kanuna veya sözleşmeye uygun ödenmemesi, kendisine sataşılması, cinsel taciz gibi hâllerde sözleşmeyi derhal feshedip kıdem tazminatı isteyebilir (4857 s. İK m.24). Yargıtay, fazla çalışma ücretlerinin ödenmemesini ve primlerin SGK'ya eksik bildirilmesini de haklı fesih sebebi saymaktadır (Yargıtay 9. HD, E. 2025/6503, K. 2025/7762, T. 13.10.2025).
- Muvazzaf askerlik: Askerlik hizmeti nedeniyle işten ayrılan işçi kıdem tazminatı alır.
- Emeklilik: Yaşlılık, emeklilik veya malullük aylığı ya da toptan ödeme almak amacıyla ayrılan işçi kıdem tazminatına hak kazanır. Bunun için aylık veya toptan ödemeye hak kazandığını ve kuruma başvurduğunu belgelemesi gerekir.
- Yaş dışındaki emeklilik şartlarını doldurmak: Emeklilik için gereken yaşı beklemeden, sigortalılık süresi ve prim gün sayısı şartlarını tamamlayan işçi kendi isteğiyle ayrılıp kıdem tazminatı alabilir. Uygulamada SGK'dan "kıdem tazminatı alabilir" yazısı alınır.
- Kadın işçinin evliliği: Kadın işçi, evlendiği tarihten itibaren bir yıl içinde kendi isteğiyle ayrılırsa kıdem tazminatı alır.
- İşçinin ölümü: Tazminat işçinin kanuni mirasçılarına ödenir.
Bu sebeplerin dışında, işçi kendi isteğiyle istifa ederse kural olarak kıdem tazminatı alamaz. Bu nedenle istifa dilekçesi vermeden önce ayrılma sebebinin haklı fesih kapsamına girip girmediğini değerlendirmek gerekir.
Kıdem tazminatı nasıl hesaplanır?
Kıdem tazminatı, her tam çalışma yılı için 30 günlük ücret tutarında ödenir. Bir yıldan artan süreler (ay ve gün) aynı oran üzerinden hesaba eklenir. 30 günlük süre, iş sözleşmesi veya toplu iş sözleşmesiyle işçi lehine artırılabilir (1475 s. K. m.14).
Hesaba esas ücret: giydirilmiş brüt ücret. Hesaplama son brüt ücret üzerinden yapılır. Çıplak ücrete ek olarak işçiye düzenli sağlanan para ve parayla ölçülebilen menfaatler de eklenir; yemek, yol, düzenli ikramiye ve benzeri ödemeler bu kapsamdadır. Ücreti sabit olmayan (parça başı, yüzde usulü gibi) işçilerde son bir yılın ortalaması esas alınır (1475 s. K. m.14).
Tavan sınırı. Bir yıl için ödenecek kıdem tazminatı, en yüksek devlet memuruna bir hizmet yılı için ödenen azami emeklilik ikramiyesini geçemez (1475 s. K. m.14). Bu tutar memur maaş katsayısına bağlı olduğundan Ocak ve Temmuz aylarında Hazine ve Maliye Bakanlığı genelgesiyle güncellenir. 1 Temmuz – 31 Aralık 2026 döneminde tavan 73.729,87 TL'dir. Fesih tarihi hangi döneme düşüyorsa o dönemin tavanı uygulanır.
Örnek: 6 yıl 4 ay çalışmış, giydirilmiş brüt ücreti 50.000 TL olan işçi için hesap şöyledir:
- 6 tam yıl için: 50.000 × 6 = 300.000 TL
- 4 ay için: 50.000 × 4 / 12 = 16.666,67 TL
- Toplam brüt kıdem tazminatı: 316.666,67 TL
Aynı işçinin giydirilmiş brüt ücreti 90.000 TL olsaydı, ücret tavanı aştığı için hesap 90.000 TL üzerinden değil, 73.729,87 TL üzerinden yapılırdı.
Vergi. Kıdem tazminatı gelir vergisinden istisnadır (GVK m.25/7); yalnızca damga vergisi kesilir.
Geç ödemede faiz. Kıdem tazminatı zamanında ödenmezse dava sonunda gecikilen süre için mevduata uygulanan en yüksek faize hükmedilir (1475 s. K. m.14). Bu faiz, genel yasal faizden daha yüksektir.
İhbar tazminatı nedir, kim öder?
Belirsiz süreli bir iş sözleşmesini feshetmek isteyen taraf, bunu karşı tarafa önceden bildirmek zorundadır. Bu bildirim süresine uymayan taraf, bildirim süresine ait ücret tutarında ihbar tazminatı öder (4857 s. İK m.17). Yani ihbar tazminatı yalnızca işverenin değil, önel vermeden ayrılan işçinin de ödeyebileceği bir tazminattır.
Bildirim süreleri işçinin o işyerindeki çalışma süresine göre belirlenir:
- 6 aydan az: 2 hafta
- 6 ay – 1,5 yıl: 4 hafta
- 1,5 yıl – 3 yıl: 6 hafta
- 3 yıldan fazla: 8 hafta
Bu süreler asgaridir ve sözleşmeyle artırılabilir. İşveren, bildirim süresine ait ücreti peşin ödeyerek de sözleşmeyi feshedebilir (4857 s. İK m.17).
Bilinmesi gereken diğer noktalar:
- Haklı nedenle derhal fesihte ihbar tazminatı doğmaz. Haklı nedenle derhal fesih, bildirim süresi beklenmeksizin yapılan fesihtir (4857 s. İK m.24 ve 25). Bu yüzden haklı nedenle sözleşmeyi fesheden işçi kıdem tazminatı alabilir ama ihbar tazminatı talep edemez.
- Belirli süreli sözleşmeler kapsam dışıdır. İhbar süreleri belirsiz süreli sözleşmeler içindir.
- Hesaplama giydirilmiş ücret üzerinden yapılır ve kıdem tazminatındaki gibi bir tavan uygulanmaz (4857 s. İK m.17).
- Vergi: Kıdem tazminatından farklı olarak ihbar tazminatı gelir vergisi istisnası kapsamında değildir; gelir vergisi ve damga vergisi kesilir.
- Kötüniyet tazminatı: İş güvencesi kapsamı dışında kalan işçinin sözleşmesi fesih hakkı kötüye kullanılarak sona erdirilirse, işçiye bildirim süresinin üç katı tutarında tazminat ödenir (4857 s. İK m.17).
Dava açmadan önce arabuluculuk ve zamanaşımı
Kıdem ve ihbar tazminatı için doğrudan dava açılamaz. Kanuna veya iş sözleşmesine dayanan işçi alacakları ile işe iade talepleri için önce arabulucuya başvurmak dava şartıdır. Arabulucuya başvurulmadan açılan dava usulden reddedilir (7036 s. İş Mahkemeleri Kanunu m.3/1-2). İş kazası ve meslek hastalığından doğan tazminat davaları bu zorunluluğun dışındadır (m.3/3).
- Nereye başvurulur? Karşı tarafın yerleşim yerindeki veya işin yapıldığı yerdeki arabuluculuk bürosuna başvurulur (m.3/5). Örneğin Pendik'teki bir işyerinde çalışan işçi, işverenin merkezi başka bir şehirde olsa bile işin yapıldığı yerin bürosuna başvurabilir.
- Ne kadar sürer? Arabulucu, görevlendirildiği tarihten itibaren üç hafta içinde süreci sonuçlandırır; zorunlu hâllerde bu süre en fazla bir hafta uzatılabilir (m.3/10).
- İlk toplantıya katılmamanın sonucu: Geçerli mazereti olmadan ilk toplantıya katılmayan taraf, davada haklı çıksa bile karşı tarafın yargılama giderlerinin yarısından sorumlu tutulur ve lehine vekâlet ücretinin yarısına hükmedilir (m.3/12).
- Anlaşma olmazsa: Son tutanakla iş mahkemesinde dava açılır.
Zamanaşımı. Kıdem tazminatı, ihbar tazminatı, kötüniyet tazminatı ve yıllık izin ücretinde zamanaşımı süresi beş yıldır (4857 s. İK ek m.3). Arabuluculuk bürosuna başvurulduğu tarihten son tutanağın düzenlendiği tarihe kadar zamanaşımı durur (7036 s. K. m.3/17).
İşe iade talebinde ise süre çok daha kısadır: fesih bildiriminin tebliğinden itibaren bir ay içinde arabulucuya başvurulması gerekir (4857 s. İK m.20). Bu nedenle işten çıkarılan işçinin, işe iade hakkı olup olmadığını vakit kaybetmeden değerlendirmesi önemlidir.
Sık sorulan sorular
İstifa eden işçi kıdem tazminatı alabilir mi?
Kural olarak hayır. Ancak istifanın gerçek sebebi kanundaki haklı nedenlerden biriyse (örneğin ücretin veya fazla mesainin ödenmemesi, primlerin eksik bildirilmesi) sözleşme haklı nedenle feshedilmiş sayılır ve kıdem tazminatı istenebilir. Askerlik, emeklilik ve kadın işçinin evlendikten sonra bir yıl içinde ayrılması da kıdem tazminatı hakkı doğuran ayrılma sebepleridir (1475 s. K. m.14; 4857 s. İK m.24).
Kıdem tazminatı tavanı 2026'da ne kadar?
1 Ocak – 30 Haziran 2026 döneminde 64.948,77 TL, 1 Temmuz – 31 Aralık 2026 döneminde 73.729,87 TL'dir. Bu tutar, bir çalışma yılı için ödenebilecek en yüksek kıdem tazminatıdır.
İşveren kıdem tazminatını geç öderse ne olur?
Gecikilen süre için mevduata uygulanan en yüksek faiz istenebilir (1475 s. K. m.14).
İşten ayrılırken imzaladığım ibraname haklarımı ortadan kaldırır mı?
Her zaman değil. İbranamenin geçerli olması için yazılı olması, sözleşmenin sona ermesinden itibaren en az bir ay geçtikten sonra imzalanması, ibra edilen alacağın türünün ve miktarının açıkça yazılması ve ödemenin eksiksiz olarak banka aracılığıyla yapılması gerekir. Bu şartları taşımayan ibraname kesin olarak hükümsüzdür; gerçek tutarı içermeyen belge yalnızca içerdiği miktar kadar makbuz hükmündedir (TBK m.420).
İşyeri devredildiyse kıdem tazminatını kim öder?
İşçinin kıdemi, devirden önceki ve sonraki süreler toplanarak hesaplanır. Devreden ve devralan işveren birlikte sorumludur; ancak devreden işverenin sorumluluğu, işçiyi çalıştırdığı süre ve devir tarihindeki ücretle sınırlıdır (1475 s. K. m.14).
İhbar süresi içinde işçinin hakları nelerdir?
Bildirim süresi boyunca sözleşme devam eder ve işçi ücretini almaya devam eder. Ayrıca işveren, bu sürede işçiye yeni iş araması için ücret kesintisi olmaksızın günde en az iki saat izin vermek zorundadır (4857 s. İK m.27).