İcra takibinde alacaklının başvurabileceği yollardan biri, borçlunun maaşına haciz konulmasıdır. Ancak maaşın tamamı haczedilemez; kanun, borçlu ve ailesinin geçimini korumak için maaşların yalnızca kısmen haczedilebilmesini öngörür. Sosyal Güvenlik Kurumu tarafından bağlanan emekli aylıkları ise ayrı bir düzenlemeye tabidir.

Bu yazıda maaş haczinin dayanağı, haczedilecek miktarın nasıl belirlendiği, maaşın kesilmesi usulü, birden fazla haciz bulunması hâli, emekli aylıklarının haczi ve haczedilemeyecek gelirlere konulan haciz karşısında borçlunun başvurabileceği yollar güncel Yargıtay kararları çerçevesinde incelenmektedir.

Maaş haczinin dayanağı: İİK m.83

Maaşlar, tahsisat ve her nevi ücretler, intifa hakları ve hasılatı, ilama müstenit olmayan nafakalar, tekaüt maaşları, sigortalar veya tekaüt sandıkları tarafından tahsis edilen iratlar; borçlu ve ailesinin geçinmeleri için icra memurunca lüzumlu olarak takdir edilen miktar tenzil edildikten sonra haczolunabilir (İİK m.83).

Bu hükmün iki sonucu vardır:

  • Maaşın tamamı haczedilemez. İcra memuru, borçlu ve ailesinin geçinmeleri için lüzumlu miktarı takdir eder ve bu miktar maaştan düşüldükten sonra kalan kısım haczedilir. Kanun bu miktarın hesabına ilişkin sayısal bir ölçüt içermez; takdir icra memuruna aittir.
  • Haczedilecek miktarın alt sınırı vardır. Haczolunacak miktar, maaşın dörtte birinden az olamaz (İİK m.83).

Bu iki kural birlikte değerlendirildiğinde dörtte bir oranı bir üst sınır değil, haczedilecek miktar bakımından kanunun koyduğu bir alt sınırdır.

Maaşın kesilmesi usulü (İİK m.355)

Devlet işlerinde veya özel kuruluşlarda bulunan borçlu memur veya müstahdemlerin maaş ve ücretlerinden kesinti yapılması için icra dairesince yapılacak tebligatın kanuni muhatapları:

  • Haczin icra edildiğini ve borçlunun maaş ve ücret miktarını en geç bir hafta içinde bildirmek,
  • Borç bitinceye kadar icra dairesinin tebligatı gereğince haczolunan miktarı kesip hemen icra dairesine göndermek,

zorundadır. Borçlunun maaş veya ücretinde ya da görevinde yahut başka bir şubeden maaş almasını gerektirecek biçimde meydana gelen değişiklikleri ve hizmetine son verilmesini de maaşı ödeyen daire veya kuruluş derhal icra dairesine bildirmelidir (İİK m.355).

Birden fazla haciz bulunması hâlinde

Birden fazla maaş haczi varsa haciz sıraya konur. Sırada önde olan haczin kesintisi bitmedikçe sonraki haciz için kesintiye geçilemez (İİK m.83/2).

  • Yargıtay Hukuk Genel Kurulu, borçluya karşı takip yapan alacaklıların hacze iştirakini açıklarken, borçlunun mallarına önce haciz koyduran alacaklının alacağını önce alacağı yönünde bir ilkenin geçerli olmadığını; yalnızca maaş veya ücret hacizlerinde sırada önce gelen haczin kesintisi bitmeden sonraki haciz için kesinti yapılamayacağını belirtmiştir (Yargıtay HGK, E. 2025/52, K. 2026/93, T. 18.02.2026).
  • Yargıtay 4. Hukuk Dairesi, konuya ilişkin bir kararında, İİK m.83/2 uyarınca maaş üzerindeki hacizlerin sıraya konulduğunu; bu sıralamanın maaşı ödeyen kurumca yapıldığını ve sıra cetveli niteliğinde olmadığını belirten bir kararı aktarmıştır (Yargıtay 4. HD, E. 2022/16114, K. 2024/3600, T. 22.04.2024).

Önceden yapılan anlaşmalar geçersizdir (İİK m.83/A)

İİK m.82 ve 83'te yazılı mal ve hakların haczedilebileceğine dair önceden yapılan anlaşmalar muteber değildir (İİK m.83/A). Yargıtay 3. Hukuk Dairesi, bu hükme dayanarak borç doğmadan önce emekli maaşından kesinti yapılacağına dair muvafakatların geçerli olmadığını belirtmiştir (Yargıtay 3. HD, E. 2023/4509, K. 2024/2633, T. 30.09.2024; E. 2023/5492, K. 2024/3320, T. 24.10.2024).

Emekli maaşı haczedilebilir mi? (5510 s. Kanun m.93)

Sosyal Güvenlik Kurumu tarafından bağlanan gelir, aylık ve ödenekler, Kurum alacakları (5510 sayılı Kanun m.88 uyarınca takip ve tahsili gereken alacaklar) ile nafaka borçları dışında haczedilemez. Bu hükme göre haczi yasaklanan gelir, aylık ve ödeneklerin haczedilmesine ilişkin talepler, borçlunun muvafakati bulunmaması hâlinde icra müdürü tarafından reddedilir (5510 s. Kanun m.93/1).

  • Amaç. Yargıtay Hukuk Genel Kurulu, 5510 sayılı Kanun m.93'ün ilk hâlinde haczi yasaklanan emekli maaşlarına icra memurunun alacaklı talebi üzerine haciz koymak zorunda kalması ve borçlunun şikâyet yoluyla haczi kaldırtması gerektiğini; 5838 sayılı Kanunla eklenen cümlenin, bu durumu önlemek ve icra mahkemelerini gereksiz yere meşgul etmemek amacıyla borçlu lehine getirildiğini belirtmiştir (Yargıtay HGK, E. 2024/784, K. 2025/393, T. 25.06.2025).
  • Muvafakat. Yargıtay 3. Hukuk Dairesi, 5510 sayılı Kanun m.93/1'in özel kanun niteliğinde olduğunu ve emekli maaşları üzerine haciz konulmasını yasakladığını; bunun tek istisnasının, takip kesinleştikten sonra icra memuru tarafından yapılacak hacze muvafakat ile mümkün olduğunu belirtmiştir. Muvafakat verilse bile İİK m.83 uyarınca ancak borçlunun kendisi ve ailesinin geçimine yeter miktarın üzerindeki kısım haczedilebilir. Asgari ücretin altındaki emekli maaşlarının sonradan muvafakatla bile haczedilmesi mümkün değildir (Yargıtay 3. HD, E. 2024/1413, K. 2025/554, T. 03.02.2025).
  • Önceden verilmiş muvafakat. Borç doğmadan önce verilen muvafakat geçerli değildir (İİK m.83/A; Yargıtay 3. HD, E. 2023/4509, K. 2024/2633).
  • Banka ile yapılan sözleşmeler. Yargıtay İçtihatları Birleştirme Büyük Genel Kurulu, tüketici kredisi nedeniyle verilen hapis, takas, mahsup ve benzeri onay ve rıza talimatları nedeniyle bankanın emekli maaşına doğrudan bloke koymasının mümkün olduğuna oy çokluğuyla karar vermiştir (Yargıtay İBBGK, E. 2022/2, K. 2025/1, T. 21.03.2025). Bu karar, icra takibine dayalı haciz değil, banka ile yapılan sözleşmedeki talimatlara ilişkindir.

Maaşın yatırıldığı banka hesabına haciz

Yargıtay 12. Hukuk Dairesi, konuya ilişkin bir kararında, alacaklının haciz talebi üzerine borçlunun bankadaki tüm hesaplarına haciz konulması gerektiğini; icra müdürlüğünün veya bankanın hesapların haczedilebilir olup olmadığını araştırma ve değerlendirme görevinin bulunmadığını; bu hususun borçlunun haczedilmezlik şikâyetinde bulunması hâlinde mahkemece incelenip sonuçlandırılacağını belirtmiştir (Yargıtay 12. HD, E. 2025/606, K. 2025/2501, T. 19.03.2025).

Borçlunun başvurabileceği yollar

Haczin kanuna aykırı olduğunu, örneğin maaşın geçim için gereken kısmının kesildiğini veya haczedilemeyecek bir gelire haciz konulduğunu ileri süren borçlu, icra mahkemesine şikâyet yoluna başvurabilir (İİK m.16). İcra ve iflas dairelerinin işlemlerine karşı şikâyet, işlemin öğrenildiği tarihten itibaren yedi gün içinde yapılır (İİK m.16).

Sık sorulan sorular

Maaştan ne kadar kesilir?
Borçlu ve ailesinin geçinmeleri için icra memurunca lüzumlu olarak takdir edilen miktar düşüldükten sonra kalan kısım haczedilir. Haczolunacak miktar maaşın dörtte birinden az olamaz (İİK m.83).

Maaşın tamamı haczedilebilir mi?
Hayır. Borçlu ve ailesinin geçimi için lüzumlu görülen miktar maaştan düşülür (İİK m.83).

Birden fazla icra dosyası varsa maaşta kesinti nasıl yapılır?
Haciz sıraya konur; sırada önde olan haczin kesintisi bitmeden sonraki haciz için kesintiye geçilemez (İİK m.83/2).

İşveren maaş kesintisini yapmak zorunda mıdır?
Evet. Maaşı ödeyen daire veya kuruluşun kanuni muhatapları, haczin icra edildiğini ve maaş miktarını en geç bir hafta içinde bildirmek, borç bitinceye kadar haczolunan miktarı kesip icra dairesine göndermek zorundadır (İİK m.355).

Emekli maaşı haczedilebilir mi?
Sosyal Güvenlik Kurumu tarafından bağlanan aylıklar, Kurum alacakları ve nafaka borçları dışında haczedilemez. Haciz talebi, borçlunun muvafakati bulunmazsa icra müdürü tarafından reddedilir (5510 s. Kanun m.93/1).

Daha önce muvafakat verdim; geçerli midir?
Borç doğmadan önce verilen muvafakat geçerli değildir (İİK m.83/A). Muvafakat ancak takip kesinleştikten sonra verilebilir; asgari ücretin altındaki emekli maaşları muvafakatla bile haczedilemez (Yargıtay 3. HD, E. 2024/1413, K. 2025/554).

Maaş hesabına bloke konulursa ne yapılabilir?
Haczin kanuna aykırı olduğu düşünülüyorsa icra mahkemesine şikâyet yoluna başvurulabilir (İİK m.16). İcra müdürlüğü ve banka, hesabın haczedilebilir olup olmadığını araştırmaz; bu husus şikâyet üzerine mahkemece incelenir (Yargıtay 12. HD, E. 2025/606, K. 2025/2501).